Van wirwar naar een veld vol potentie - Inzichten uit een pilot met ouders van kinderen die vastlopen in het onderwijs
Toen ik jaren geleden begon met het begeleiden van kinderen die vastlopen binnen het onderwijs en hun gezinnen (zowel thuis als vanuit school), zag ik steeds opnieuw hetzelfde: het gaat nooit alleen over het kind. Het gaat over wat er speelt in het geheel. Thuis, school, zorg, het onderwijssysteem en vaak ook over iets dat dieper ligt en via deze situatie zichtbaar wordt. Dat bracht mij uiteindelijk ook bij de naam: De Wakkerschudders, want dat is wat de kinderen eigenlijk aan het doen zijn, de boel wakker schudden door zichzelf te zijn.
Sindsdien ben ik dit als nieuw initiatief gaan ontwikkelen: de Wakkerschudders dagbesteding, buiten in de natuur. Sommige van deze Wakkerschudders zitten volledig thuis. Anderen gaan nog wel naar school, maar het gaat niet goed en er is een zoektocht naar wat wél passend is. Weer anderen hebben preventieve behoeftes om de schoolweek te verlichten en ruimte te maken voor wat zij nodig hebben.
Hiernaast ben ik de afgelopen jaren ook heel veel gaan onderzoeken. Professioneel, onder andere via het collectieve systemische onderzoek Het Onderwijssysteem Spreekt, maar ook persoonlijk. Want inmiddels ken ik het proces van thuiszitten ook van binnenuit als alleenstaande moeder van een Wakkerschudder en heb ik onderweg behoorlijk wat eigen spiegels aan te kijken gekregen.
Die combinatie heeft mijn blik en mijn werk de afgelopen jaren enorm verdiept.
Tijdens de Wakkerschuddersdagen kwam het afgelopen jaar steeds vaker ter sprake dat er bij ouders behoefte was aan meer contact met elkaar. Aan herkenning, maar ook aan hulp bij hoe je door deze situatie navigeert. En aan ruimte om dieper te kijken naar wat er eigenlijk gebeurt, in het gezin én in het grotere systeem.
Met een aantal ouders ben ik daarom een aantal weken een experiment aangegaan: Ouders Onderling.
Iedere week kwamen we online bij elkaar. Delen wat er op dat moment leefde, ervaringen uitwisselen en tegelijkertijd onderzoeken: wat gebeurt hier nu eigenlijk en hoe kunnen we dit positief kantelen?
Voor mij was deze vorm ook nieuw. Ik ben gewend om 1:1 met ouders te werken, maar niet om dit proces met een groep ouders tegelijk aan te gaan. Voor de ouders was het ook nieuw. Dus eigenlijk gingen we samen op onderzoek.
En het werden hele bijzondere weken.
Zo bijzonder dat ik heb besloten Ouders Onderling opnieuw te organiseren. Meer daarover vertel ik je zo, maar eerst neem ik je graag even mee in wat er tijdens de eerste ronde gebeurde.
Het was niet zomaar een praatgroepje, het was echt een programma dat ik begeleidde en gaandeweg onderzocht of en hoe dit in groepsverband het beste gaat. Ik vormde mijn methodes van de 1:1 begeleiding om naar de groep en we gingen door een hele mooie reis van verandering.
Bij de eerste sessie vroeg ik de ouders waar ze op dat moment stonden.
De woorden die kwamen waren niet mals:
Agressie, schoolwissels, moe, emoties, familiesysteem, een storm die continu nadert, geen hulp uit het systeem, zwaar, heftig, trauma, een eenzame zoektocht, een groeiende kloof tussen maatschappij en gezin, negatieve ervaringen met instanties. En:
‘Huh… zijn wij nou gek?’
De wensen waren eigenlijk heel helder: acceptatie, zingeving, geruststelling, tips, herkenning, contact met andere ouders, nieuw perspectief. Horen hoe anderen omgaan met instanties. Wat zou er wél kunnen? En vooral ook even uit die bubbel thuis en met elkaar de focus op jezelf.
Van buiten naar binnen
In de weken daarna werden steeds meer dingen zichtbaar.
Een grote rode draad was: vertrouwen krijgen in je eigen waarneming. Van krampachtig zoeken naar oplossingen naar de vraag: wat zou hier de uitnodiging zijn?
Van je niet begrepen voelen naar beter kunnen zien wat er werkelijk gebeurt, zichtbaar én onzichtbaar.
We onderzochten het verschil tussen de staat waarin alles vast lijkt te zitten en de staat waarin ineens weer mogelijkheden zichtbaar worden.
Het eigen gevoel als kompas gebruiken en daar praktische stappen aan koppelen. Van binnen naar buiten, in plaats van de storm van buiten naar binnen laten komen en daar zelf in uit balans raken.
Met ondertussen óók ruimte voor verdriet, overprikkeling, schuldgevoel en alles wat deze situatie met je doet.
We visualiseerden wat er onder alle ruis door jezelf heen stroomt. Intuïtie. Onderbuikgevoel. Groot maken, kijken, onderzoeken, uittekenen en ook gewoon even laten sudderen.
Tijdens een van de bijeenkomsten zei een ouder:
‘Wij staan eigenlijk continu tussen hemel en aarde.’
Dat vond ik zó raak.
De vorm waar behoefte aan is, bestaat vaak nog niet. Het oude klopt niet meer, maar het nieuwe is er ook nog niet. Onze kinderen leggen dit bloot en wij hebben ons daartoe te verhouden, de volwassene te zijn, de keuzes te maken. Met het geboorte geven aan deze kinderen komt blijkbaar ook het geboorte geven aan ‘een nieuwe wereld’ die zijn vorm nog vinden moet.
En dat is een gekke fase om in te staan. Juist in die tussenruimte hebben we onszelf als ouders heel te houden. Voelen wat wel en niet werkt, blijven bewegen en tegelijkertijd niet opnieuw in die wirwar terechtkomen.
Wat is van jou en wat is groter?
Voor dit traject begon waren ook de eerste opstellingsdagen van het systemische onderzoek Het Onderwijssysteem Spreekt al geweest.
Wat ik daar tegen ben gekomen, hielp me om met meer informatie naar de processen binnen de oudergroep te kijken. Om beter te onderscheiden wat er bij een individuele ouder of een gezin speelt en waar iets groters uit het onderwijssysteem meespeelt.
Op de laatste dag kwamen we fysiek bij elkaar en deden we o.a. een opstelling tussen de paarden met extra begeleiding van Sabine Delhez bij Stal Hooy.
Er deed een zwaarte mee, die ik van de eerdere opstellingen meteen herkende als een duidelijk collectief stuk. Continu lag het op de loer. De kunst is niet om dat te negeren, maar ook niet om het je volledig te laten overnemen. Het herkennen, voelen wat het met jou doet, een plek geven en je eigen pad blijven lopen.
En dat is eigenlijk precies wat we die dag zijn gaan doen.
Al onderzoekend bewogen we met elkaar en met de paarden steeds een stukje verder. Steeds dichter naar waar we eigenlijk naartoe wilden. Wat gebeurt er als we niet blijven staan in die zwaarte? Wat komt er dan vrij? Waar willen we wél naartoe?
Tot er uiteindelijk nog een heel ander veld ontstond. Een veld vol potentie.
Van de wirwar en het overleven waarmee we begonnen waren, naar een plek van waaruit weer iets nieuws kon ontstaan en zelfs: waarop nieuwe kansen naar je toe komen in plaats van dat jij ervoor moet vechten.
Van wirwar naar helderheid
Wat ouders na afloop teruggaven, is vooral hoeveel herkenning en erkenning er was.
‘Het voelde vaak zo alleen, maar dit maakte het anders.’
‘Van de chaos eigenlijk naar een heel simpel beeld.’
‘Een stukje verwerking en nieuwe helderheid. In het hier en nu door de mist heen.’
Een andere ouder vertelde dat de paardensessie haar vertrouwen in zichzelf gaf. Dat ze oefende met blijven staan en stapjes vooruit zetten. De groep voelde als een veilige, vaste steun.
En een andere ouder benoemde grote opluchting omdat er eindelijk een diepere gevoelslaag werd aangeraakt, waar hulpverlening vaak meer aan de bovenlaag blijft.
‘Ik voelde me eindelijk begrepen.’
De eerste ronde bleek vooral te kort. Er was nog zoveel om verder uit te pluizen.
Daarom krijgt Ouders Onderling een vervolg.
Voor de nieuwe ronde organiseer ik eerst een open ervaringsavond. Een avond voor ouders van kinderen die thuiszitten, dreigen thuis te komen zitten of bij wie school simpelweg niet goed loopt. Om kennis te maken met elkaar en met Ouders Onderling, maar vooral ook om meteen te ervaren hoe we werken.
De ervaringsavond vindt online plaats op een zondagavond. De precieze datum maak ik binnenkort bekend, maar je kunt je nu alvast vrijblijvend aanmelden. Zodra de datum bekend is, ontvang je meer informatie.
“We vonden Ouders Onderling erg fijn en Indy haar begeleiding heel gevoelsmatig en afgestemd. De ruimte maken om te voelen en uit het hoofd te komen is zo essentieel en daar wordt in de meeste trajecten geen aandacht aan besteed. Het hoogtepunt was de opstelling met de paarden, heel bijzonder en fijn om mee te maken. Het duurde eigenlijk te kort; er zijn nog zoveel dingen om verder uit te pluizen... We doen graag nog eens mee.”
“De bijeenkomsten van Ouders Onderling heb ik als waardevol en inzichtgevend ervaren. De (h)erkenning onderling is ontzettend fijn. Je bent immers samen met andere ouders die werkelijk de impact begrijpen en de wirwar kennen van instanties waar je mee te maken krijgt. Het was mooi om met elkaar, onder de liefdevolle en pure begeleiding van Indy, creatieve en intuïtieve oefeningen te doen. Het heeft in onze situatie bijgedragen aan meer helderheid en vertrouwen.”
